VENDE DHE PËLLESE ME INTERES HISTORIK- TURISTIK

Progetto di Nicola Bavasso

15) - Palazzo Stratigò / Casa Museo del Risorgimento

È stata la dimora di Vincenzo Stratigò (1822-1885), il primo poeta socialista della letteratura arbëreshe e albanese, rivoluzionario, capitano dell’esercito di Garibaldi. Il palazzo/Casa museo del Risorgimento custodisce preziose testimonianze dei “Moti arbëreshë” quali manoscritti, documenti, oggetti e cimeli del periodo risorgimentale. Vincenzo Stratigò è noto soprattutto per i suoi scritti in versi e in prosa prodotti dal 1844 al 1885. Nel decennio 1850-1860, contraddistinto da un fermento ideologico di notevole portata, Stratigò fu molto vicino al pensiero di Giuseppe Mazzini.
Il 16 luglio 1859, nella piazza antistante la propria dimora, ispirato dalla battaglia di Palestro, tentò di sollevare le colonie albanesi e in ciò, assistito dai suoi più fedeli collaboratori tra cui Pietro Irianni, Cesare Martino e altri rivoluzionari lungresi, organizzò una sommossa. Per tale azione i suoi fratelli Giuseppe e Demetrio furono arrestati e tradotti nel carcere di Cosenza; sua madre venne rinchiusa nelle prigioni di Lungro e egli stesso, fu costretto alla latitanza con una taglia sul capo di 8500 lire. Oppressa dalla repressione borbonica e carica di debiti, la famiglia Stratigò, per far fronte ai bisogni del carcere e della latitanza, fu costretta ad alienare la maggior parte dei propri beni. Dalla corrispondenza che il nostro ebbe con la madre Matilde Mantile, figura di spicco del Risorgimento arbëresh, dopo l’unità d’Italia, si apprende come l’unico punto di riferimento stabile per gli Stratigò fosse Vincenzo, allora capitano dell’esercito italiano, e che il sostentamento della famiglia dipendesse dal suo salario. In latitanza, Stratigò continuò a organizzare la rivoluzione che sarebbe poi culminata nella battaglia del Volturno. Insieme ai fratelli Angelo e Domenico Damis, a Pietro Irianni, Giuseppe Samengo, Cesare Martino e Pasquale Trifilio, Stratigò guidò una delle cinque compagnie lungresi che presero parte alla marcia trionfale di Giuseppe Garibaldi.

15) - Risorgimento - Pullasi Stratigò / Shpi-Muze i Risorxhimentit

Qe shpia e Viçenx Stratigò (1822-1885), poeti i parë socialist i letërsisë arbëreshe dhe shqiptare, revolucionar, kapiten i ushtrisë së Garibaldit. Pullasi/Shpia muze i Risorxhimentit ruan martirime të shtrënjta të "Luftavet arbëreshe" si dorëshkrime, dokumente, objekte dhe relike të periudhës të Risorxhimentit. Viçenx Stratigò është më i njohur për shkrimet e tij në vargje dhe prozë të prodhuara nga 1844 deri në 1885. Në dekadën 1850-1860, të karakterizuar nga një fermentim i dukshëm ideologjik, Stratigò qe shumë afër mendimit të Giuseppe Mazzini.
Më 16 korrik 1859, te sheshi kundrela shpisë së tij, i frymëzuar nga beteja e Palestros, kërkoi sa të ngrënej kryet katundet arbëreshë dhe në këtë, i ndihmuar nga bashkëpunëtorët e tij më besnikë si Pjetër Irianni, Çesare Martino dhe revolucionarë të tjerë ungirnjotë, organizuan një kryengritje popullore të armatosur. Për këtë veprim vëllezërit e tij Sepa dhe Dhimitri i zunë dhe i dërguan në fillaqi Kosenxë; të jëmën e mbullijtin’ në fillaqi Ungër dhe ai vetë u detyrua të fshihej për një shpërblim prej 8500 lirash në kocë. E shtypur nga represioni Burbon dhe e ngarkuar me dëtyrë, familja Stratigo, për të paguanei nevojat e fillaqisë dhe për të qenë në arrati, patë shitnei të mirat e saj. Nga korrespondenca që njeriu ynë pat me të jëmën Matilde Mantile, një figurë e madhe e Risorxhimentit arbëresh, pas bashkimit të Italisë, xumë se Viçenxi, ahirna kapiten i ushtrisë italiane, ish e vetmja pikë referimi për Stratigorat. Gjatë latitances e tij, ai vazhdoi të organizonei revolucionin, çë qelli te lufta e Volturnit. Bashkë me vëllezërit Ëngjëll dhe Dhumink Damis, me Pjetër Irianni, Sepë Samengo, Çesare Martino dhe Paskal Trifilio, Stratigò komandoi një nga të pesë kompanji ungërnjote çë vanë e muartin pjesë në marshimin triumfal të Giuseppe Garibaldi.

Previous Next